Του Γιάννη Παπαμιχαήλ*
«Στης Μαρίας την ποδιά σφάζονται παλικάρια…»
Πολλοί απλοϊκά σκεπτόμενοι άνθρωποι πιστεύουν πως η ηγετική ιδιότητα
εμπεριέχεται στο πρόσωπο, στη φυσιογνωμία, στο ψυχοπολιτικό προφίλ, στην
ίδια τελικά την προσωπικότητα του ηγέτη – είτε αυτός εμφανίζεται σαν
βασιλιάς με «γαλάζιο αίμα» και βασιλικούς τρόπους, είτε ως ελέω λαού και
εκλογών αρχηγός, που οφείλει βέβαια να δημιουργήσει ο ίδιος τις
συνθήκες που θα του ανοίξουν το δρόμο για την ηγεσία. Όμως στην
πραγματικότητα, η ηγετική ιδιότητα και η όποια ισχύς ή αδυναμία του
ηγέτη, προκύπτουν πάντα από τη σχέση του με τους άλλους (την αγάπη ή τον
φόβο που εμπνέει, τα συμφέροντα, τις επιδιώξεις κλπ. του κόσμου, δηλαδή
της ομάδας, της φυλής, του λαού κλπ.). Προκύπτουν συνεπώς, από μια
σχέση ανάμεσα στους ανθρώπους που αναζητούν μια ηγετική φυσιογνωμία για
να εκφραστούν πολιτικά και ενδεχομένως να επικρατήσουν των αντιπάλων
τους.
Ο ηγέτης καθίσταται ηγέτης μόνο εξαιτίας του γεγονότος ότι τα
συμφέροντα, τα οράματα, οι αγωνίες και οι προλήψεις εκατομμυρίων
ανθρώπων αντανακλώνται στο πρόσωπό του – και αυτός έχει την
αντικειμενική, πραγματική δυνατότητα να λειτουργήσει απέναντί τους σαν ο
διαμορφωτικός, συνθετικός καθρέπτης που χρειάζονται. Όταν οι σχέσεις
αυτές μεταβληθούν από τις εξελίξεις ή αποκτήσουν ρωγμές, τότε ο ηγέτης
αποδομείται «εκ των πραγμάτων». Άλλοτε μετατρέπεται ταχύτατα σε μια
ταλαίπωρη και αμφισβητήσιμου κύρους μετριότητα, συνεπώς, παραμερίζεται
ως «ανεπαρκής». Άλλοτε εξορίζεται, αμφισβητείται ή και δολοφονείται ως
επικίνδυνος για τα συμφέροντα κάποιων άλλων ισχυρών.


